گفتمان 87

روابط عمومی به عنوان بازوی توانمند مدیریت، از مهمترین واحدهای هر سازمانی به شمار میآید.

این بخش میتواند در پی انجام وظایف سازمانی خویش به عنوان یك كانال ارتباطی بین سازمان با درون و بیرون آن عمل كند. اما روابط عمومی های ایران به ویژه در شهرستانها توان لازم را برای انجام وظایف مربوطه ندارند كه این خود ریشه در مشكلاتی دارد كه شاید تا حدود زیادی عدم تحقق فرهنگ قوی و سالم به خصوص در كشورهای جهان سوم، از مهمترین دلایل آن باشد.

روابط عمومی در سالهای اول پس از انقلاب اسلامی از جایگاه مناسبی برخوردار نبوده و به پیروی از آن كارایی لازم جهت تحقق اهداف سازمانی را نیز نداشت و به غلط وظایفی را به عهده میگرفت كه اثرات مخرب آن هنوز در اكثر روابط عمومیهای سازمانهای موجود در تهران به چشم میخورد. این اثرات در شهرستانها به مراتب بیش از تهران است. طوری كه اكثر روابط عمومیهای بومی و منطقهای بر اساس همان وظایف غلط، شرح وظایف سازمان خود را تعریف كرده و به امور تشریفاتی از جمله برگزاری مراسم عزاداری، جشن و غیره میپردازند.

یكی از نكات كلیدی فقر فرهنگی در جوامع سوم به ویژه ایران نگاه از بالا به پایین در سطح جامعه است كه به دنبال آن ارتباطات انسانی به صورت عمودی و یك سویه برقرار میشود. مدیران و كارشناسان روابط عمومی كه عضوی از این جامعه هستند نیز از این قاعده مستثنی نمیشوند. همین نگاه یك سویه و یك طرفه باعث شده اكثر مدیران روابط عمومی ها از جایگاه مشاوره مدیرعامل در سازمانها نزول كرده و این امر مهم به غیر واگذار میشود.

نگاه از بالا به پایین با توجه به شرایط حاكم بر محیط شكل میگیرد كه به مرور زمان قابل تغییر است و میتوان آن را به سمت ارتباط افقی و دوسویه سوق داد كه البته رسانه ها در تحقق این امر نقش به سزایی را ایفا میكنند.

یكی از مسایل بسیار عمده كه باعث عدم توسعه و پیشرفت واحد روابط عمومی میشود، عدم برخورداری از نیروی متخصص و كارآمد است كه این نقطه ضعف در شهرستانها و مناطق بومی به شدت به چشم میخورد. اكثر مدیران روابط عمومی دارای مدرك دیپلم و یا كارشناس سایر رشتهها هستند (۸۸ درصد از مدیران دارای تحصیلات غیرمرتبط هستند) و واحدهای روابط عمومی بسیار محدود و كوچك است و گاهی اوقات یك پرسنل، هم به عنوان كارمند و هم به عنوان مدیر ایفای نقش میكند.

ابزار كار و امكانات گسترده باعث میشود روابط عمومی ها قویتر جلوه كنند كه متاسفانه در سایر استانهای ایران روابط عمومی ها دارای یك اتاق بسیار كوچك هستند و تعداد زیادی از آنها حتی یك رادیو و یا یك خط تلفن نیز ندارند.

به طور مشخص اگر بتوانیم در سازمان خود تمامی مناسبات ارتباطی را با محیط پیرامونی اعم از مشتریان، رسانه ها، پرسنل و نظایر آن كه قرار است بین آنها رابطه داده و ستاده برقرار شود، تبدیل به روندی مكانیزه كنیم، به روابط عمومی دیجیتالی و الكترونیكی دست یافته ایم. حال این سئوال مطرح میشود كه چند درصد از روابط عمومی های استانها مجهز به سیستم رایانه است و چند نفر از كاركنان روابط عمومی میتوانند به راحتی با این ابزار ارتباطی كار كنند و چقدر بودجه جهت تهیه ابزارهای ارتباطی در اختیار این واحدها گذاشته میشود؟

داشتن قدرت اجرایی، یكی از ویژگیهای عمده روابط عمومی هاست كه این مهم در شهرستانها كمتر به چشم میخورد و مدیران ارشد سازمانها سازمان خود را سلیقه ای و فامیلی، اداره میكنند در چنین زمانی روابط عمومی از وظایف اصلی خویش باز میماند و مجبور به پوشش نقاط ضعف مدیریت یا سازمان میشود.

بی توجهی به جایگاه روابط عمومی در سازمان باعث شده سایر واحدها نیز نقش آن را نادیده بگیرند. متاسفانه در بیشتر روابط عمومیهای استانها مدیران روابط عمومی به طور مستقیم زیر نظر مدیر عالی سازمان فعالیت نمیكنند و از تصمیمات مدیران ارشد بیخبرند و سایر واحدها، این اطلاعات را به آنها دیكته میكنند كه این امر موجب ضعیفتر جلوه كردن روابط عمومیها میشود.

مشكل دیگر در خصوص آزادی بیان در واحدهای روابط عمومیهاست. كارشناسان روابط عمومی، برای اینكه با ارایه نظر خود موجب رنجش و آزار مدیران نشوند، سعی میكنند كمتر صحبت كنند و عقاید خود را هر چند درست باشد، مطرح نكنند. همچنین اكثر كاركنان روابط عمومی از موقعیت مالی مناسبی برخوردار نیستند. بنابراین اكثر آنها در كنار این كار دو یا سه شغل دیگر دارند كه همین قضیه باعث میشود فعالیتهای آنها ضعیفتر جلوه كند و گاهی دیده شده متاسفانه پرسنل روابط عمومی در حضور جمع و سایر كاركنان سازمان مورد انتقاد قرار میگیرند و بیجهت بازخواست میشوند كه شاید اصلا منصفانه نباشد.

هر فردی پس از مدتی حتی اگر در بهترین دانشگاههای دنیا نیز تحصیل كرده باشد، اطلاعاتش قدیمی میشود. بنابراین باید همواره سعی كند خود را با توجه به نیاز جامعه و مشتریان به آموزشهای جدید تجهیز كند كه البته خیلی از مدیران سازمانها فكر میكنند اگر مدیر روابط عمومی و یا كارشناسان آن واحد آموزش ببینند، جایگاه مدیران ارشد كمرنگتر شده در نتیجه سعی میكنند تا جایی كه ممكن است، با آموزش پرسنل و هزینه كردن در این خصوص فعالیت كنند. همان طور كه میدانیم استخدام اولین مرحله در خصوص انتخاب نیروی انسانی است كه مسایل دیگر از جمله آموزش، بهسازی و نگهداری باید بلافاصله بعد از استخدام یك كارمند مدنظر مدیران قرار گیرد.

از طرفی هنوز مدیرانی هستند كه به روابط عمومی توجه كافی نداشته و آن را به عنوان یك واحد لوكس در نظر میگیرند تا یك واحد ضروری كه توسعه سازمان متبوع آنهاست. اینگونه مدیران اغلب از موارد غیركیفی و بیانگیزه برای مشاغل روابط عمومی استفاده میكنند و غافل هستند كه یك مسئول قوی و توانمند روابط عمومی نشانه مدیریت كارآمد و پرقدرت آن سازمان است و عدول از دستورات توسط مدیران روابط عمومی امنیت شغلی آنها را به خطر میاندازد. روابط عمومی جدا از مدیریت نیست و نباید در حاشیه عمل كند و هر مدیری سزاوار روابط عمومی است كه دارد. هر قدر به این واحد بها بدهد، نتیجهاش را هم میبیند و هر قدر منزلت آن را پایین فرض كند باز اولین ضربه بازگشتی به خود سازمان میرسد.

در پایان باید اشاره كرد در كشور ما روابط عمومی هنوز به عنوان یك واحد لوكس و تزیینی عمل میكند و مدیران ارشد نیز به امكاناتی كه این واحد میتواند در اختیار آنها قرار دهد، آگاهی ندارند شاید كمكاری و ناآگاهی پرسنل و مدیران روابط عمومی از حقوق خود نیز یكی از آسیبهای روابط عمومی بومی منطقهای است. موارد زیر جهت توسعه سازمانی روابط عمومی پیشنهاد میشود.

● پیشنهادات

▪ ایجاد وفاق عمومی تمامی كاركنان روابط عمومیها در شهرستانها.

▪ تلاش در جهت ارتقای رضامندی پرسنل روابط عمومی از این شغل.

▪ توجه به ارتقای توان تخصصی و مهارتی پرسنل.

▪ ایجاد ارتباط با انجمنهای روابط عمومی در داخل و خارج از مرزها.

▪ دادن بورسیه تحصیلی به كاركنان روابط عمومی جهت آموزش در سایر كشورها.

▪ انتخاب بهترین كارشناسان روابط عمومی در استانها.

▪ تجهیز روابط عمومی به كتابخانه تخصصی روابط عمومی.

▪ اطلاعرسانی تازههای روابط عمومی در استانها از طریق انتشار نشریه تخصصی و علمی.

▪ ارایه دادن بودجه مناسب در اختیار روابط عمومی.

▪ برنامهریزی مناسب در چارچوب اهداف ؟.

▪ افزایش قدرت تصمیمگیری توسط مدیران روابط عمومی.

▪ مكانیزه كردن روابط عمومیهای سنتی و سلیقهای.

▪ همكاران سازمانهای رسانهای به كاركنان واحدهای روابط عمومی جهت اخذ حقوق خود از جامعه.

منبع: ؟